- Ọ̀nà kíbílà, láti àríwá tòótọ́
- Ìjìnnà sí Kaabah
- Ibi tí o wà
Ọ̀nà kíbílà láti àwọn ìlú ńlá
A ń wọ̀n àwọn ọ̀nà láti àríwá tòótọ́ ní ọ̀nà aago, lórí ọ̀nà tó kúrú jù lórí ilẹ̀ ayé (àyíká ńlá).
Yan ìlú kan láti rí i lórí kọ́mpáàsì.
| Ìlú | Orílẹ̀-èdè | Kíbílà | Ìjìnnà |
|---|---|---|---|
| Èkó (Lagos) | Nàìjíríà | 63° IAI | 4,251 km |
| Ibadan | Nàìjíríà | 64° IAI | 4,153 km |
| Abeokuta | Nàìjíríà | 64° IAI | 4,222 km |
| Ilorin | Nàìjíríà | 65° IAI | 4,041 km |
| Ogbomosho | Nàìjíríà | 65° IAI | 4,088 km |
| Osogbo | Nàìjíríà | 64° IAI | 4,075 km |
| Ile-Ife | Nàìjíríà | 64° IAI | 4,088 km |
| Akure | Nàìjíríà | 63° IAI | 4,035 km |
| Ijebu Ode | Nàìjíríà | 63° IAI | 4,184 km |
| Ondo | Nàìjíríà | 63° IAI | 4,079 km |
| Oyo | Nàìjíríà | 65° IAI | 4,132 km |
| Abuja | Nàìjíríà | 65° IAI | 3,729 km |
| Kano | Nàìjíríà | 68° IAI | 3,480 km |
| Kaduna | Nàìjíríà | 67° IAI | 3,661 km |
| Benin City | Nàìjíríà | 62° IAI | 4,043 km |
| Port Harcourt | Nàìjíríà | 59° IAI | 3,986 km |
| Cotonou | Bẹ̀nẹ̀ | 64° IAI | 4,357 km |
| Porto-Novo | Bẹ̀nẹ̀ | 64° IAI | 4,327 km |
| Lomé | Togo | 64° IAI | 4,484 km |
| Accra | Gana | 64° IAI | 4,650 km |
| Kumasi | Gana | 65° IAI | 4,742 km |
| London | Gẹ̀ẹ́sì | 119° IGI | 4,794 km |
| Manchester | Gẹ̀ẹ́sì | 118° IGI | 5,025 km |
| New York | Amẹrikà | 58° IAI | 10,306 km |
| Houston | Amẹrikà | 45° AI | 12,574 km |
| Atlanta | Amẹrikà | 52° AI | 11,501 km |
| Toronto | Kánádà | 55° AI | 10,496 km |
| Dubai | Ẹmirate ti Awọn Arabu | 258° WGW | 1,631 km |
| Mẹ́kà | Sáúdí Arébíà | 157° GGI | 0 km |
| Mẹdínà | Sáúdí Arébíà | 176° G | 346 km |
Bí a ṣe ń ṣírò ọ̀nà kíbílà
Kíbílà ni ọ̀nà Kaabah ní Mẹ́kà, tó wà ní 21.4225° A, 39.8262° I.
Ojú ewé yìí ń gba latitude àti longitude rẹ, ó sì ń ṣírò ọ̀nà àyíká ńlá: ọ̀nà àkọ́kọ́ ti ọ̀nà tó kúrú jù lórí ojú ilẹ̀ ayé sí Kaabah. Ó ń lo fọ́múlà haversine fún ìjìnnà.
Lórí máàpù pẹrẹsẹ, Mẹ́kà dàbí èyí tó wà ní gúúsù ìlà-oòrùn Àríwá Amẹ́ríkà. Lórí gílóòbù, ọ̀nà tó kúrú jù ń lọ sí àríwá ìlà-oòrùn, ó ń tẹ̀ lórí Atlantic.
Ìdí nìyí tí kíbílà láti New York fi jẹ́ nǹkan bí 58°, àríwá ìlà-oòrùn, kì í ṣe gúúsù ìlà-oòrùn. Ojú ewé yìí àti ohun èlò Pillars méjèèjì ń lo ọ̀nà àyíká ńlá.
Bí a ṣe ń lo kọ́mpáàsì kíbílà
- Tẹ Wá kíbílà kí o sì gba ibi láyè. Lórí iPhone, gba ìṣípòpadà àti ọ̀nà láyè pẹ̀lú.
- Gbé fóònù rẹ pẹrẹsẹ, pẹ̀lú ojú rẹ̀ sí òkè, jìnnà sí irin, magnet àti ẹ̀rọ ìtanná.
- Yí ní ìrọ̀lẹ̀ títí Kaabah tó wà lórí dáyà fi wá sí abẹ́ abẹ́rẹ́ wúrà. Àmì wúrà kan máa ń hàn lókè dáyà nígbà tí o bá kọjú sí kíbílà.
- Tí dáyà náà kò bá yí, lo ọ̀nà náà pẹ̀lú kọ́mpáàsì lásán, tàbí ka Bí a ṣe ń rí kíbílà láìsí kọ́mpáàsì nísàlẹ̀.
Bí a ṣe ń tún kọ́mpáàsì fóònù rẹ ṣe
Fóònù ń mọ ọ̀nà pẹ̀lú magnetometer kékeré kan, tó máa ń yẹ̀ tó sì rọrùn láti dà rú. Tí ọ̀nà náà bá dàbí èyí tí kò tọ́ tàbí tó ń fò:
- Fi fóònù náà ṣe ìrísí nọ́ńbà 8 ní ìgbà díẹ̀ ní ìrọ̀lẹ̀, kí o sì tẹ̀ ẹ́ bí o ṣe ń ṣe é.
- Lórí iPhone, fi Compass Calibration sílẹ̀ ní títàn: Settings, Privacy & Security, Location Services, System Services.
- Lórí Android, Google Maps máa ń fi ìpéye kọ́mpáàsì àti àwọn ìgbésẹ̀ àtúnṣe hàn nígbà tí o bá tẹ àmì búlúù náà.
- Yọ àwọn ìbòrí tó ní magnet, àpò àti àwọn ohun ìdìmú kúrò; yàgò fún ọkọ̀, àwọn ohun èlò irin àti àwọn agbohunsoke.
Kọ́mpáàsì fóònù ń wọ̀n láti àríwá magnet, tí kò bá àríwá tòótọ́ mu pátápátá. Ìyàtọ̀ yìí, tí a ń pè ní magnetic declination, dá lórí ibi tí o wà: nǹkan bí ìwọ̀n kan ní London, ó ju ìwọ̀n méjìlá lọ ní New York.
Kọ́mpáàsì yìí ń lo World Magnetic Model láti tún ìyàtọ̀ láàárín àríwá magnet àti tòótọ́ ṣe fún ibi tí o wà, nítorí náà dáyà alààyè àti ọ̀nà náà méjèèjì ń wọ̀n láti àríwá tòótọ́.
Bí a ṣe ń rí kíbílà láìsí kọ́mpáàsì
- Lo oòrùn lókè Kaabah.Lẹ́ẹ̀mejì lọ́dún oòrùn wà gan-an lókè Kaabah: 27 tàbí 28 Oṣù Èbibi ní nǹkan bí 09:18 UTC (10:18 òwúrọ̀ àkókò Nàìjíríà) àti 15 tàbí 16 Oṣù Agẹmọ ní nǹkan bí 09:27 UTC (10:27 òwúrọ̀ àkókò Nàìjíríà). Ní àkókò yẹn, níbikíbi tí oòrùn bá ti hàn, ó wà ní ọ̀nà kíbílà. Gbé igi kan dúró ṣinṣin: òjìji rẹ̀ ń tọ́ka sí ìdojúkọ kíbílà gan-an, nítorí náà kọjú sí ìdojúkọ òjìji náà.
- Lo oòrùn ọ̀sán.Ní àríwá àwọn ilẹ̀ olóoru, oòrùn wà ní gúúsù gan-an ní ọ̀sán tòótọ́. Tí o bá kọjú sí i, o mọ ibi tí gúúsù wà, o sì lè yí gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà tó wà lókè. Ní Nàìjíríà, tó wà nínú àwọn ilẹ̀ olóoru, oòrùn ọ̀sán wà ní gúúsù fún ọ̀pọ̀ ọdún àti ní àríwá ní àárín ọdún.
- Wo mọ́sálásí kan.Mihrab, ihò tó wà lára ògiri iwájú mọ́sálásí, àti àwọn ìlà ìrun ń kọjú sí kíbílà.
- Béèrè lọ́wọ́ ẹni agbègbè.Mọ́sálásí tó wà nítòsí, aládùúgbò Mùsùlùmí tàbí àmì kíbílà hótẹ́ẹ̀lì lè fi ọ̀nà náà hàn ọ́.
Nípa Kíbílà
Kíbílà ni ọ̀nà tí àwọn Mùsùlùmí ń kọjú sí nígbà ìrun: sí Kaabah, ilé onígun mẹ́rin tó wà ní àárín Masjid al-Haram ní Mẹ́kà, Saudi Arabia.
Ní àwọn ọdún àkọ́kọ́ Islam, àwọn Mùsùlùmí ń kọjú sí Jerúsálẹ́mù láti kírun. Ní nǹkan bí oṣù mẹ́rìndínlógún tàbí mẹ́tàdínlógún lẹ́yìn Hijra, kíbílà yí padà sí Kaabah, gẹ́gẹ́ bí a ti sọ nínú Al-Kurani (2:144).
Àwọn ìbéèrè tí a sábà máa ń béèrè
Láti Nàìjíríà, kíbílà wà sí ìlà-oòrùn-àríwá ìlà-oòrùn. Láti Èkó ó jẹ́ nǹkan bí 63° láti àríwá tòótọ́, láti Ìbàdàn 64°, láti Abẹ́òkúta 64°, láti Ilorin 65°, láti Ògbómọ̀ṣọ́ 65°, láti Òṣogbo 64°, láti Ilé-Ifẹ̀ 64°, láti Àkúrẹ́ 63°, láti Ìjẹ̀bú Òde 63°, láti Òndó 63° àti láti Ọ̀yọ́ 65°. Láti Abuja 65°, láti Kano 68°, láti Benin City 62° àti láti Port Harcourt 59°. Jákèjádò orílẹ̀-èdè, kọjú sí ìlà-oòrùn kí o sì yí díẹ̀ sí àríwá.
Láti Cotonou kíbílà jẹ́ nǹkan bí 64° láti àríwá tòótọ́, láti Porto-Novo 64°, láti Lomé 64°, láti Accra 64° àti láti Kumasi 65°, gbogbo rẹ̀ sí ìlà-oòrùn-àríwá ìlà-oòrùn. Láti London ó jẹ́ 119° àti láti Manchester 118°, ìyẹn ìlà-oòrùn-gúúsù ìlà-oòrùn. Láti New York 58°, àríwá ìlà-oòrùn.
Láti àwọn ibi kan nìkan. Kíbílà ni ọ̀nà Kaabah ní Mẹ́kà, nítorí náà ó dá lórí ibi tí o wà. Ó wà sí ìlà-oòrùn-àríwá ìlà-oòrùn láti Nàìjíríà àti Ìwọ̀-oòrùn Áfíríkà, sí àríwá láti Ìlà-oòrùn Áfíríkà, sí gúúsù ìlà-oòrùn láti Íjíbítì, sí ìlà-oòrùn-gúúsù ìlà-oòrùn láti UK àti Yúróòpù, sí àríwá ìlà-oòrùn láti Amẹ́ríkà àti Kánádà, àti sí ìwọ̀-oòrùn láti Pakistan àti Íńdíà.
Bẹ́ẹ̀ ni. Ṣí ojú ewé yìí lórí fóònù rẹ, tẹ «Wá kíbílà» kí o sì gba ibi láyè (àti ìṣípòpadà àti ọ̀nà lórí iPhone). Lórí ọ̀pọ̀ fóònù, dáyà náà ń yí pẹ̀lú rẹ. Gbé fóònù náà pẹrẹsẹ kí o sì yí títí abẹ́rẹ́ wúrà fi tọ́ka sí Kaabah. Ohun èlò Pillars ọ̀fẹ́ ní kọ́mpáàsì kíbílà alààyè yìí kan náà.
Ní ọ̀pọ̀ ìgbà, kọ́mpáàsì fóònù ló fà á, kì í ṣe ìṣirò náà. Kọ́mpáàsì fóònù máa ń dà rú nípasẹ̀ irin, magnet, ìbòrí magnet àti ẹ̀rọ ìtanná tó wà nítòsí, wọ́n sì ń wọ̀n láti àríwá magnet, tó lè yàtọ̀ sí àríwá tòótọ́ ní ọ̀pọ̀ ìwọ̀n. Tún kọ́mpáàsì ṣe, yàgò fún irin kí o sì tún gbìyànjú. Àwọn ohun èlò kan tún máa ń fa ìlà tààrà lórí máàpù pẹrẹsẹ dípò ọ̀nà àyíká ńlá, èyí tó lè yàtọ̀ gan-an.
Rárá. Ibi tí o wà ni a ń lò nínú aṣàwákiri rẹ nìkan láti ṣírò ọ̀nà àti ìjìnnà. A kì í fi ránṣẹ́ sí Pillars tàbí ẹnikẹ́ni, a kì í sì í tọ́jú rẹ̀. Tí o bá pín ìjápọ̀, ó ní ìlú tí o yàn nìkan, kì í ṣe àwọn ipò rẹ láé.
Ṣe ohun tí o lè ṣe kí o sì kọjú sí ọ̀nà tí o fojú díwọ̀n. Ọ̀pọ̀ àwọn ọ̀mọ̀wé sọ pé nígbà tí kò ṣeé ṣe láti jẹ́ pípé, kíkọjú sí ọ̀nà gbogbogbòò kíbílà lẹ́yìn ìgbìyànjú tòótọ́ ti tó, ìrun náà sì tọ̀nà kódà tí a bá wá rí i pé ọ̀nà náà yẹ̀ díẹ̀. Tí o bá ní iyèméjì, béèrè lọ́wọ́ ìmáámù tàbí ọ̀mọ̀wé agbègbè rẹ.
Ó ń lo ibi tí o wà àti kọ́mpáàsì fóònù rẹ láti tọ́ka sí Kaabah ní Mẹ́kà lórí ọ̀nà tó kúrú jù lórí ilẹ̀ ayé, kò sì tọ́jú ohunkóhun. Tí ibi bá wà ní pípa, wá ìlú kan. Àwọn orúkọ ibi láti GeoNames (CC BY 4.0).
