- Wàllu kibla, ci noru dëgg
- Soriwaay ba Kaaba
- Fi nga nekk
Wàllu kibla jóge ci dëkk yu mag yi
Wàll yi ci noru dëgg lañu leen natt ci wàllu montar, ci yoon wi gën a gàtt ci suuf si (bunt bu mag).
Tànnal dëkk ngir gis ko ci kompaas bi.
| Dëkk | Réew | Kibla | Soriwaay |
|---|---|---|---|
| Ndakaaru | Senegaal | 74° PNP | 6 071 km |
| Touba | Senegaal | 74° PNP | 5 903 km |
| Thiès | Senegaal | 74° PNP | 6 013 km |
| Kaolack | Senegaal | 74° PNP | 5 944 km |
| Rufisque | Senegaal | 74° PNP | 6 050 km |
| Mbour | Senegaal | 74° PNP | 6 028 km |
| Diourbel | Senegaal | 74° PNP | 5 945 km |
| Tivaouane | Senegaal | 74° PNP | 5 997 km |
| Saint-Louis | Senegaal | 75° PNP | 5 931 km |
| Louga | Senegaal | 75° PNP | 5 916 km |
| Ziguinchor | Senegaal | 73° PNP | 6 016 km |
| Banjul | Gàmbi | 73° PNP | 6 019 km |
| Nouakchott | Mooritani | 76° PNP | 5 820 km |
| Bamako | Mali | 72° PNP | 5 158 km |
| Conakry | Gine | 70° PNP | 5 841 km |
| Abidjan | Kodiwaar | 65° PNP | 5 043 km |
| Pari | Faraans | 119° PSP | 4 496 km |
| Madrid | Españ | 104° PSP | 4 598 km |
| New York | Etaa Sini | 58° PNP | 10 306 km |
| Màkka | Arabi Sawudi | 157° SSP | 0 km |
| Madiina | Arabi Sawudi | 176° S | 346 km |
Naka la ñuy waññe wàllu kibla
Kibla mooy wàllu Kaaba ci Màkka, bu nekk ci 21,4225° N, 39,8262° P.
Xët wii dafay jël sa latitid ak sa lonjitid te waññ wàllu bunt bu mag: wàll wu njëkk wu yoon wi gën a gàtt ci kaw suuf si jëm Kaaba. Ci soriwaay dafay jëfandikoo formil haversine.
Ci kart bu tàllal, Màkka dafa mel ni ci sudd-penku Amerig bu Nor la nekk. Ci glob bi, yoon wi gën a gàtt jëm nor-penku la, di lëmbe ci kaw Atlantig.
Moo tax kibla bi jóge New York lu tollu ci 58°, nor-penku la, du sudd-penku. Xët wii ak aplikasiyoŋ Pillars ñoom ñaar wàllu bunt bu mag lañuy jëfandikoo.
Naka la ñuy jëfandikoo kompaasu kibla
- Bësal Seet kibla te may bérab. Ci iPhone, may it yëngu ak wàll.
- Jàppal sa telefon tàllal, ekraŋ bi jublu kaw, sori weñ, mañe ak elektronig.
- Walbatiku ndànk ba Kaaba bi ci kadraŋ bi nekk ci suufu puso wurus bi. Tomb bu wurus dafay feeñ ci kaw kadraŋ bi bu nga jubloo kibla.
- Bu kadraŋ bi yëngul, jëfandikoo wàll bi ak kompaas bu yomb, walla jàng Naka la ñuy gise kibla te amul kompaas ci suuf.
Naka la ñuy kalibre kompaasu sa telefon
Telefon yi dañuy xam wàll ci mañetomet bu ndaw, bu mën a rëcc te yomb a jaxase. Bu wàll bi melee ni dafa juum walla muy tëb:
- Yëngal telefon bi ndànk ay yoon ci melokaanu 8, di ko xaajale bu ngay def loolu.
- Ci iPhone, bàyyil Compass Calibration taal: Settings, Privacy & Security, Location Services, System Services.
- Ci Android, Google Maps dafay wone wóoraayu kompaas bi ak jéego kalibraas yi bu nga laalee tomb bu baxa bi.
- Dindil muur yu am mañe, poos ak ay kaw; sori oto, jumtukaayu weñ ak ay opparlëer.
Kompaasu telefon yi dañuy natt ci noru mañe bi, bu dul dëppoo bu baax ak noru dëgg bi. Wuute bii, bu ñuy wax deklinaasoŋu mañe, dafa aju ci fi nga nekk: lu tollu ci benn degere ci Londar, lu ëpp fukki degere ak ñaar ci New York.
Kompaas bii dafay jëfandikoo World Magnetic Model ngir jubbanti wuute bi diggante noru mañe ak noru dëgg ci fi nga nekk, kon kadraŋ bu dund bi ak wàll bi ñoom ñaar ci noru dëgg lañu leen di natt.
Naka la ñuy gise kibla te amul kompaas
- Jëfandikoo jant bi ci kaw Kaaba.Ñaari yoon ci at mi jant bi ci kaw Kaaba la nekk bu wóor: 27 walla 28 mee lu tollu ci 09:18 UTC (09:18 waxtu Senegaal) ak 15 walla 16 sulet lu tollu ci 09:27 UTC (09:27 waxtu Senegaal). Ci jamono jooju, fu jant bi feeñ, ci wàllu kibla la nekk. Samp bant bu jub: takkandeeram dafay wone li safaan kibla bi, kon jublul li safaan takkandeer bi.
- Jëfandikoo jantu bëccëg.Senegaal mu ngi ci sudd tropig bu nor, kon ci bëccëg bu dëgg jant bi ci sudd la nekk li ëpp ci at mi, ci nor ci diggante mee ak sulet. Bu nga jubloo jant bi xam nga fu sudd nekk, ba noppi walbatiku toppe wàll bi ci kaw. Bëccëg bu dëgg bi ci Ndakaaru du 12 waxtu, lu tollu ci 13:40 la.
- Xoolal jumaa.Mihraab bi, pax bi ci miiru kanam jumaa bi, ak saf yu julli yi ñu ngi jublu kibla.
- Laajal nit ku fa dëkk.Jumaa bu jege, dëkkandoo bu jullit walla màndargaa kibla ci otel mën nañu la wone wàll bi.
Ci kibla bi
Kibla mooy wàllu bi jullit ñi di jublu bu ñuy julli: ci Kaaba, taax bu mel ni kub bu nekk ci digg Masjid al-Haram ci Màkka, Arabi Sawudi.
Ci ati njëkk yu Islaam, jullit ñi dañu doon julli jublu Yerusalem. Lu tollu ci fukki weer ak juróom-benn walla fukk ak juróom-ñaar ginnaaw Hijra bi, kibla bi soppiku na jëm Kaaba, ni ko Alxuraan (2:144) waxe.
Laaj yi ñuy faral di laaj
Jóge Senegaal, kibla bi ci penku-nor penku la nekk. Jóge Ndakaaru mu tollu ci 74° ci noru dëgg, jóge Tuubaa 74°, jóge Cees 74°, jóge Kawlax 74°, jóge Tëngéej 74°, jóge Mbuur 74°, jóge Njaaréem 74°, jóge Tiwaawan 74°, jóge Ndar 75°, jóge Luga 75° ak jóge Siggcoor 73°. Ci réew mépp, jublul penku te walbatiku tuuti ci nor.
Jóge Banjul kibla bi mu tollu ci 73° ci noru dëgg, jóge Nuwaasóot 76°, jóge Bamako 72°, jóge Konaakiri 70° ak jóge Abijaan 65°. Jóge Pari, fu bare jullit yu Senegaal di dëkk, mu tollu ci 119°, maanaam penku-sudd penku. Jóge New York 58°, maanaam nor-penku, te jóge Madrid 104°, penku.
Ci ay bérab rekk. Kibla mooy wàllu Kaaba ci Màkka, kon dafa aju ci fi nga nekk. Jóge Senegaal ak Sowu Afrig mu ngi ci penku-nor penku, jóge Marog ak Alseri ci penku, jóge Misra ci sudd-penku, jóge Farãs ak Tugal ci penku-sudd penku, jóge Amerig ak Kanadaa ci nor-penku, jóge Pakistaan ak End ci sowu, te jóge Penku Afrig ci nor.
Waaw. Ubbil xët wii ci sa telefon, bës «Seet kibla» te may bérab bi (ci iPhone, may it yëngu ak wàll). Ci telefon yu bare, kadraŋ bi dafay walbatiku ak yaw. Jàppal telefon bi tàllal te walbatiku ba puso wurus bi jox Kaaba. Aplikasiyoŋ Pillars bi dara am na kompaasu kibla bu dund bii.
Li ko faral di waral mooy kompaasu telefon bi, du waññ bi. Kompaasu telefon yi, weñ, mañe, muur yu am mañe ak elektronig yu jege ñoo leen di jaxase, te ci noru mañe lañuy natt, bu mën a wuute ak noru dëgg ay degere yu bare. Kalibreel kompaas bi, sori weñ te jéemaat. Yenn aplikasiyoŋ yi dañuy róof rëdd bu jub ci kart bu tàllal ci palaasu wàllu bunt bu mag bi, te loolu mën na wuute lool.
Déedéet. Fi nga nekk ci sa nawigaatëer rekk lañu koy jëfandikoo ngir waññ wàll ak soriwaay. Duñu ko yónnee Pillars walla kenn, duñu ko denc. Bu nga séddoo lëkkalekaay, dëkk bi nga tànn rekk la ëmb, sa koordone mukk.
Defal li nga mën te jublu wàll bi nga xalaat. Boroom xam-xam yu bare nee nañu, bu wóoraay mënul am, jublu wàll gu yaatu bu kibla ginnaaw jéego bu dëggu doy na, te julli bi baax na doonte ginnaaw ga xam nañu ne wàll bi dafa juum tuuti. Bu nga am sikk, laajal imaamu sa gox walla boroom xam-xam.
Dafay jëfandikoo fi nga nekk ak kompaasu sa telefon ngir jox Kaaba ci Màkka ci yoon wi gën a gàtt ci suuf si, te du denc dara. Bu bérab bi fey, seetal dëkk. Turu bérab yi GeoNames (CC BY 4.0) lañu jóge.
