- Кыйбла юнәлеше, чын төньяктан
- Кәгъбәгә кадәр ераклык
- Урыныгыз
Зур шәһәрләрдән кыйбла юнәлеше
Юнәлешләр чын төньяктан сәгать юнәлешендә, Җир өстендәге иң кыска юл (зур түгәрәк) буенча үлчәнгән.
Компаста карау өчен шәһәр сайлагыз.
| Шәһәр | Ил | Кыйбла | Ераклык |
|---|---|---|---|
| Казан | Россия | 195° КчКчКб | 3 899 км |
| Яшел Үзән | Россия | 194° КчКчКб | 3 895 км |
| Яр Чаллы | Россия | 200° КчКчКб | 3 956 км |
| Түбән Кама | Россия | 200° КчКчКб | 3 933 км |
| Алабуга | Россия | 200° КчКчКб | 3 950 км |
| Әлмәт | Россия | 201° КчКчКб | 3 866 км |
| Бөгелмә | Россия | 202° КчКчКб | 3 840 км |
| Уфа | Россия | 206° КчКчКб | 3 944 км |
| Ырынбур | Россия | 207° КчКчКб | 3 623 км |
| Самара | Россия | 198° КчКчКб | 3 640 км |
| Ижевск | Россия | 201° КчКчКб | 4 089 км |
| Пермь | Россия | 205° КчКчКб | 4 279 км |
| Чиләбе | Россия | 214° КчКб | 4 161 км |
| Төмән | Россия | 219° КчКб | 4 489 км |
| Әстерхан | Россия | 198° КчКчКб | 2 870 км |
| Мәскәү | Россия | 176° Кч | 3 822 км |
| Санкт-Петербург | Россия | 166° КчКчК | 4 347 км |
| Истанбул | Төркия | 152° КчКчК | 2 405 км |
| Ташкент | Үзбәкстан | 240° КбКчКб | 3 531 км |
| Дубай | Берләшкән Гарәп Әмирлекләре | 258° КбКчКб | 1 631 км |
| Мәккә | Согуд Гарәбстаны | 157° КчКчК | 0 км |
| Мәдинә | Согуд Гарәбстаны | 176° Кч | 346 км |
Кыйбла юнәлеше ничек исәпләнә
Кыйбла — Мәккәдәге Кәгъбә юнәлеше, ул 21,4225° Т, 39,8262° К урнашкан.
Бу бит сезнең киңлек һәм озынлыгыгызны алып, зур түгәрәк юнәлешен исәпли: Кәгъбәгә Җир өстендәге иң кыска юлның башлангыч юнәлеше. Ераклык өчен гаверсинус формуласы кулланыла.
Яссы картада Мәккә Төньяк Америкадан көньяк-көнчыгышта кебек күренә. Глобуста иң кыска юл төньяк-көнчыгышка, Атлантик өстеннән бөгелеп бара.
Шуңа күрә Нью-Йорктан кыйбла якынча 58°, төньяк-көнчыгыш, көньяк-көнчыгыш түгел. Бу бит тә, Pillars кушымтасы да зур түгәрәк юнәлешен куллана.
Кыйбла компасын ничек кулланырга
- Кыйбланы табуга басыгыз һәм урынга рөхсәт бирегез. iPhone'да хәрәкәткә һәм юнәлешкә дә рөхсәт бирегез.
- Телефонны экраны өскә каратып тигез тотыгыз, тимердән, магнитлардан һәм электроникадан ерак.
- Циферблаттагы Кәгъбә алтын ук астына килгәнче әкрен генә борылыгыз. Кыйблага йөз тотканда циферблат өстендә алтын нокта күренә.
- Циферблат хәрәкәтләнмәсә, юнәлешне гади компас белән кулланыгыз, яки астагы Компассыз кыйбланы ничек табарганы укыгыз.
Телефон компасын ничек калибрлау
Телефоннар юнәлешне кечкенә магнитометр ярдәмендә белә, ул күчә һәм җиңел бозыла. Юнәлеш дөрес түгел кебек күренсә яки сикерсә:
- Телефонны берничә тапкыр әкрен генә 8 саны рәвешендә йөртегез, шул ук вакытта авыштырып.
- iPhone'да Compass Calibration кабызылган булсын: Settings, Privacy & Security, Location Services, System Services.
- Android'та зәңгәр нокта'га баскач Google Maps компасның төгәллеген һәм калибрлау адымнарын күрсәтә.
- Магнитлы тышлыкларны, янчыкларны һәм тоткычларны алыгыз; машиналардан, тимер әйберләрдән һәм динамиклардан ерак торыгыз.
Телефон компаслары магнит төньягыннан үлчи, ә ул чын төньяк белән төгәл туры килми. Магнит тайпылышы дип аталган бу аерма сез кайда булуыгызга бәйле: Лондонда бер градус чамасы, Нью-Йоркта унике градустан артык.
Бу компас World Magnetic Model ярдәмендә сезнең урын өчен магнит һәм чын төньяк арасындагы аерманы төзәтә, шуңа күрә тере циферблат та, юнәлеш тә чын төньяктан үлчәнә.
Компассыз кыйбланы ничек табарга
- Кәгъбә өстендәге кояшны кулланыгыз.Елга ике тапкыр кояш нәкъ Кәгъбә өстендә була: 27 яки 28 майда якынча 09:18 UTC (Мәскәү вакыты белән 12:18) һәм 15 яки 16 июльдә якынча 09:27 UTC (Мәскәү вакыты белән 12:27). Шул мизгелдә кояш күренгән һәр урында ул кыйбла юнәлешендә була. Таякны туры итеп кадагыз: күләгәсе нәкъ кыйблага капма-каршы якка күрсәтә, шуңа күрә күләгәгә каршы якка йөз тотыгыз.
- Төш кояшын кулланыгыз.Татарстанда, тропикларның төньягында, кояш чын төш вакытында нәкъ көньякта була. Аңа йөз тотсагыз, көньякның кайда икәнен беләсез, аннары өстәге юнәлеш буенча борыла аласыз. Казанда чын төш җәй вакыты белән сәгать 12 дә түгел, якынча 12:45 тирәсендә.
- Мәчеткә карагыз.Михраб, мәчетнең алгы стенасындагы уем, һәм намаз рәтләре кыйблага юнәлгән.
- Җирле кешедән сорагыз.Якындагы мәчет, мөселман күрше яки кунакханәдәге кыйбла билгесе юнәлешне күрсәтә ала.
Кыйбла турында
Кыйбла — мөселманнарның намаз вакытында йөз тоткан юнәлеше: Согуд Гарәбстанының Мәккә шәһәрендәге Мәсҗид әл-Хәрам уртасындагы куб рәвешендәге бина булган Кәгъбәгә таба.
Исламның беренче елларында мөселманнар Иерусалимга йөз тотып намаз укыганнар. Һиҗрәттән соң уналты яки унҗиде ай узгач, кыйбла Кәгъбәгә үзгәртелгән, бу Коръәндә (2:144) әйтелгән.
Еш бирелә торган сораулар
Татарстаннан кыйбла көньякта, бераз көнбатышка авышкан. Казаннан ул чын төньяктан якынча 195°, Зеленодольскидан 194°, Яр Чаллыдан 200°, Түбән Камадан 200°, Алабугадан 200°, Әлмәттән 201° һәм Бөгелмәдән 202°. Ягъни көньяктан көнбатышка 15–22° чамасы. Республика буенча көньякка йөз тотып, бераз көнбатышка борылыгыз.
Уфадан кыйбла чын төньяктан якынча 206°, Ырынбурдан 207°, Самарадан 198°, Ижевскидан 201°, Пермьнән 205°, Чиләбедән 214°, Төмәннән 219° һәм Әстерханнан 198°. Мәскәүдән 176°, ягъни диярлек турыдан-туры көньяк, Санкт-Петербургтан 166°. Истанбулдан 152°, Ташкенттан 240°.
Кайбер урыннардан гына. Кыйбла — Мәккәдәге Кәгъбә юнәлеше, шуңа күрә ул сезнең кайда булуыгызга бәйле. Татарстаннан һәм Россиянең Европа өлешеннән ул көньякта, Себердән көньяк-көнбатышта, Урта Азиядән көньяк-көнбатышта, Төркиядән көньяк-көнчыгышта, Британия һәм Европадан көнчыгыш-көньяк көнчыгышта, Америка һәм Канададан төньяк-көнчыгышта, Һиндстан һәм Пакистаннан көнбатышта.
Әйе. Бу битне телефоныгызда ачыгыз, «Кыйбланы табу»га басыгыз һәм урынга рөхсәт бирегез (iPhone'да хәрәкәткә һәм юнәлешкә дә). Күпчелек телефоннарда циферблат сезнең белән борыла. Телефонны тигез тотыгыз һәм алтын ук Кәгъбәгә күрсәткәнче борылыгыз. Бушлай Pillars кушымтасында шушы ук тере кыйбла компасы бар.
Күпчелек очракта сәбәбе телефон компасында, исәпләүдә түгел. Телефон компаслары янәшәдәге тимер, магнитлар, магнитлы тышлыклар һәм электроника аркасында бозыла, һәм чын төньяктан берничә градуска аерылырга мөмкин булган магнит төньягыннан үлчи. Компасны калибрлагыз, тимердән читкә китегез һәм тагын сынап карагыз. Кайбер кушымталар зур түгәрәк юнәлеше урынына яссы картада туры сызык сыза, ә ул бик нык аерылырга мөмкин.
Юк. Урыныгыз юнәлеш һәм ераклыкны исәпләү өчен браузерыгызда гына кулланыла. Ул Pillars'ка да, беркемгә дә җибәрелми һәм сакланмый. Сылтама белән уртаклашсагыз, анда сайланган шәһәр генә була, координаталарыгыз беркайчан да.
Кулыгыздан килгәнне эшләгез һәм якынча юнәлешкә йөз тотыгыз. Күп галимнәр әйтүенчә, төгәллек мөмкин булмаганда, ихлас тырышлыктан соң кыйбланың гомуми юнәлешенә йөз тоту җитә, һәм соңыннан юнәлешнең бераз читкә тайпылганы беленсә дә намаз дөрес була. Шикләнсәгез, үз имамыгыздан яки галимнән сорагыз.
Ул сезнең урыныгызны һәм телефон компасын кулланып, Җир өстендәге иң кыска юл буенча Мәккәдәге Кәгъбәгә күрсәтә, бернәрсә дә сакламый. Урын сүндерелгән булса, шәһәр эзләгез. Урын исемнәре GeoNames (CC BY 4.0) сайтыннан.
